دستورالعمل‌های خلق‌الساعه جهاد کشاورزی، فرصت طلایی صادرات سیب‌زمینی را از کشاورزان زنجانی گرفت

به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی زنجان، جلسه کارگروه کارشناسی شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی استان زنجان به صورت مشترک با جلسه کمیسیون کشاورزی، صنایع غذایی و آب در خصوص "بررسی مشکلات ناشی از صدور بخشنامه‌های خلق‌الساعه و اثرات منفی آن بر صادرات سیب‌زمینی"  در  18 تیرماه 1404 در محل اتاق بازرگانی برگزار شد. این نشست در پی نامه کمیته کسب و کار اتاق ایران و با هدف اخذ نظر فعالان اقتصادی درباره بخشنامه شماره  7701/730  سازمان حفظ نباتات که روند صادرات سیب‌زمینی را مختل کرده است، شکل گرفت.

عدم توجه به مرجعیت اتاق بازرگانی به عنوان تنها صادرکننده گواهی مبدأ تولید در بخشنامه مورد اشاره

صادرکنندگان و اعضای انجمن ملی سیب‌زمینی تأکید کردند که بخشنامه شماره 7701/730 سازمان حفظ نباتات، صدور گواهی فیتوسنیتری (بهداشت نباتی) برای محموله‌های صادراتی سیب‌زمینی را منوط به ارائه گواهی مبدأ تولید از سوی مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان‌ها کرده است که این رویه موجب ابهام و مشکل فراوان برای صادرکنندگان سیب‌زمینی کشور و استان شده است. این در حالی است که گواهی مبدأ تولید (Certificate of Origin) سندی است که کشور مبدأ و محل تولید کالای صادراتی را مشخص می‌کند و گواهی مبدأ به درخواست کشور واردکننده و توسط اتاق بازرگانی کشور صادرکننده کالا صادر می‌شود. عدم صادرات سیب‌زمینی پاییزه در بازه زمانی مناسب، موجب انباشت آن در سردخانه‌های استان شده است.

تضییع فرصت صادرات سیب‌زمینی و هشدار نسبت به کاهش کشت و ورشکستگی کشاورزان

عضو انجمن ملی سیب‌زمینی هشدار داد که این تعلل‌ها و ضرر و زیان تحمیل شده، موجب کاهش ۴۰ درصدی کشت بهاره سیب‌زمینی در استان زنجان شده است. او تأکید کرد که اگر تولیدکننده متضرر شود، کشت را ادامه نخواهد داد و این موضوع در فصل پاییز منجر به کمبود شدید محصول و ناگزیر شدن دولت به واردات خواهد شد. هزینه بالای کشت (۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیون تومان برای هر هکتار) و عدم خرید تضمینی منظم توسط دولت، کشاورزان را در آستانه ورشکستگی قرار داده است.

فعالان بخش خصوصی به صراحت اعلام کردند که گواهی مبدأ (Certificate of Origin) یک سند تجاری بین‌المللی است که متولی صدور آن در سطح جهان اتاق‌های بازرگانی هستند، نه سازمان جهاد کشاورزی. تأکید شد که جهاد کشاورزی در واقع قصد صدور گواهی محل کشت یا تولید را دارد که نباید با گواهی مبدأ خلط شود. صادرکنندگان معتقدند که جهاد کشاورزی با بهانه این گواهی و با استناد به لزوم شناسنامه‌دار کردن محصولات، عملاً به‌دنبال کنترل و تنظیم بازار داخل بوده، در حالی که آمار دقیقی از میزان تولید و ذخیره‌سازی سیب‌زمینی ندارد.

تأکید فعالان اقتصادی بر تجارت آزاد

در همین راستا، صادرکنندگان و فعالان حوزه غذایی بر لزوم تجارت آزاد در حوزه سیب‌زمینی (آزادی واردات و صادرات) تأکید کردند تا بازار بر اساس عرضه و تقاضا به تعادل برسد و حمایت از کشاورز به جای خرید دستوری، از طریق خرید تضمینی منظم یا قرارداد کشت صورت گیرد.

تلاش جهاد کشاورزی برای شناسنامه‌دار کردن محصولات

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان، پایین بودن ظرفیت صنایع تبدیلی در زنجان را عاملی برای خام‌فروشی دانست. رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان در دفاع از رویه شناسنامه‌دار کردن محصولات، توضیح داد که هدف نهایی، دستیابی به کد QR  برای تضمین سلامت محصول صادراتی و رقابت با رقبای قدرتمند مانند ترکیه است. وی پذیرفت که عبارت "گواهی مبدأ" در بخشنامه باید به "گواهی محل کشت" اصلاح شود تا ابهام برطرف گردد. وی همچنین وعده داد که سهمیه کود کشت پاییزه تأمین خواهد شد و پیگیری لازم برای ایجاد آزمایشگاه قرنطینه گیاهی در شهرستان خدابنده صورت خواهد گرفت.

تأکید بر لزوم تسهیل سرمایه‌گذاری و اصلاح رویه‌ها

در حاشیه این بحث، فعالان اقتصادی بر اهمیت تسهیل صدور مجوز برای ایجاد صنایع تبدیلی تأکید کردند. همچنین، انتقاداتی نسبت به استعلامات تکراری و طولانی‌مدت در فرایند صدور مجوز و ضرورت یکسان‌سازی اجرای قوانین در استان‌ها مطرح شد. رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی اعلام کرد که برای رفع موانع، در حال شناسایی اراضی مناسب برای احداث شهرک‌های تخصصی صنایع تبدیلی کشاورزی و دریافت "مجوزهای بی‌نام" هستند تا سرمایه‌گذاران به‌سرعت بتوانند فعالیت خود را آغاز کنند.

مصوبات کلیدی و راهکار پیشنهادی

در نهایت، مقرر شد، پیشنهادات ذیل به دبیرخانه ملی شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی منعکس گردد:

 - پیشنهاد تغییر عبارت "صدور گواهی مبدأ تولید" در بخشنامه جهاد کشاورزی به "گواهی محل کشت"  

- تا زمان تکمیل فرآیند زمان‌بر صدور کد  QR، صدور گواهی سلامت محصول برای محموله‌های صادراتی با انجام آزمایش‌های مربوطه صورت گیرد.

- مشکلات صادرات سیب‌زمینی در جلسه اصلی شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی استان پیگیری شود.

- اقدامات لازم برای ایجاد آزمایشگاه قرنطینه گیاهی در شهرستان خدابنده صورت گیرد.

- وزارت جهاد کشاورزی در تنظیم بازار و مدیریت صادرات، از مشارکت و نظرات تشکل‌های ملی استفاده نماید.